تبلیغات
ایل من بختیاری - مروری بر شعر لری بختیاری از زندیه تا شاعران جوان امروز
 
ایل من بختیاری
https://telegram.me/bimeh_passargad
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : محمد نوری
نویسندگان
لهراسب قلی پور لوایی. سردبیر هفته نامه زاگرس ایران - می گویند زبان آیینه ی فرهنگ یک قوم است و مایه ی ارجمندی و یکی از عوامل نیرومندی ملیت. برخی، سرزندگی هرقوم را به گونه ی معناداری وابسته به زبان دانسته اند.

و نیز گفته اند هر قومی که فرهنگی شایسته اعتنا و توجه نداشته باشد باقی نمی ماند، هرچند مردم آن در قید حیات باشند. شاید درك درون فهم چنین واقعیتی، رویكرد امروزین سخنواران لر بختیاری را به مقوله ی زبان مادری پررنگ كرده باشد.

هرچه هست رویداد بایسته و فرخنده ای است كه ذوق پاك باختگان فرهنگ بختیاری را به گلگشت در تاریخچه ی خوشخوان شعر آن، به عنوان شاخه ای تناور از این فرهنگ پربار، فرا می خواند

شعر بختیاری، پیشینه ای به بلندای تمدن ایلام وپارس دارد، درسطح زبان قومی ، ریشه اش به تمدن آنشان، آنزان، شوشان، پارسوماش و آیاپیر می رسد.

شعر شناسنامه دار (مكتوب) این قوم اما، با بذری که "شاه میر" در دوره ی زندیه، سپس حسینقلی خان ایلخانی، ملای قلعه سردی و ملازلفعلی کرونی ـ درعصر قاجار و دوره ای تقریبا همزمان ـ در راستای نگهداری زبان کاشته بودند به فخامت و "بخت یاری " سر برآورد.

اندیشه ی خیامی ملازلفعلی و پختگی کلام او، قابلیت وظرفیت بالای زبان بختیاری را برای سرایش شعر به همسنگی و گرانسنگی زبان پارسی، نمایان ساخت، هرچند این قابلیت پیش تر و در سوگنواها ، عاشقانه ها، سروده های آیینی و رزمنامه ی قومی شاعران دیگر ـ که متاسفانه نامی از آنها را در چنته نداریم ـ تا حدودی آشکار شده بود.

پس از آن دوره ی آغازین، میرزا لطفعلی صیفوری، میرزا مراد پرچمی و مهراب بختیاری رگه های درخشانی از شعربختیاری را دراختیار دلسپردگان شعر بختیاری قراردادند، "کوته سروده های بختیاری " حسین پژمان بختیاری توان شعری ما را و گنجایش ظرف زبانی قوم فرهمند بختیاری را به بهترین وجه ممکن بازتعریف کرد.

داراب افسر، اِستین پایه ور بُهون شعری بختیاری را، بهانه ای برای پی ریزی کاخی بلند یافت و اوستادانه پیرنگ آن را ریخت. وی اگر چه در لایه های اشرافیت این قوم جای داشت؛ تکریم مردم عادی را جایگزین حس اشرافیت کرد و یادگاری جاودانه از شعر بختیاری بر "تراز ادبیات ایران" برجای نهاد.

نسل سوم بختیاری سرایان با چهره هایی چون شادروان قیصر امین پور، زنده یاد مراد دانشور، سیدعلی صالحی، یوسفعلی میرشكاك، عبدالعلی خسروی، داراب رئیسی، مرید محمدی، علی بُداغی ، هرمز علی پور، جواد خسروی نیا و قهرمان محمدی و ... با اینکه ابزار رسانه ای بیشتری در اختیار داشت در رویکردی پارسی گرایانه، بسآمد شعرخویش را تحت تاثیر یگانگی فرهنگ بختیاری و پارسی، برپارسی سرایی بنا نهاد.

شیرینی و جذبه ی این زبان بخت یار، ریشه های قومی ، مخاطب مشتاق و "شیر وشور مادری زبان بختیاری اما، طبع شان را با بختیاری سرایی به هیجان می آورد، صالحی ،امین پور، علی پور، بداغی، میرشكاك، مرید محمدی ودیگران که در فضای شعر فارسی خود را به جامعه معرفی کردند، تحت تاثیر همان شیر مادری زبان وشور و شیرینی آن ودر پاسخ به تشنه کامی بختیاران، همزبان با سروده های فخیم بختیاری هرچند اندک، اما گوهرهایی برآن افزودند.

شاعران دیگر این گروه همچون عبدالعلی خسروی، قهرمان محمدی، داراب رئیسی ، مراددانشور، جواد خسروی نیا و دیگران با گرایش بیشتر به بختیاری سرایی، کفه ی ترازو را به نفع شعر بختیاری سنگین کرده و کوشیدند که به درستی وپایداری، حلقه ی واسط نسل های پیشین ونسل جوان " بختیاری سرا" باقی بمانند تا رهپویان جوان، با اعتماد به نفس بیشتر، در سینه كش قله های شعر وادب بختیاری، به صعود بیندیشند.

فیض الله طاهری اردلی ، حسین حسن زاده رهدار و جبار رضایی که در زمره ی نسل میانی، بینابینِ پیش کسوتان حاضر و نسل جوان قرار دارند نیز دست به کاری سترگ زدند، اینان با جشنواراه های" تمداربیت "، "بنه وار" و "همدرنگ " مجال رونق و روایی شعر بختیاری را بیش از گذشته فراهم کردند، ناگفته پیداست، این رویكرد فرصت آفرین نخستین بار، با دور اندیشی و همت فیض الله طاهری در وارگه ادبی تمداربیت، تجلی یافت.

 به این نامها، باید نام اقبال صالحی، سردبیر پیشین ماهنامه كهرنگ را كه هم اینك دست به كار كنكره شعر مذهبی بختیاری است، افزود.

نسل پیوسته به نسل سوم كه به لحاظ برخورداری از تكنولوژی نوین رسانه ای، بهره مندی از داشته های پیشین و معرفت شناختی فرهنگ، درهم تنیدگی بیشتر با نسل سید علی صالحی ها دارد، تحت تأثیر حضور مستمر در لایه های گوناگون جامعه ی بختیاری برآورد سنجیده و درك درون فهمی از نیازهای فرهنگی، علمی، معیشتی، اقتصادی، بهداشتی، عاطفی، روحی و رفاهی بختیاری دارد از این رو با چهره هایی نظیر روشن سلیمانی، كوروش كیانی، فریده چراغی، داریوش مرادی، حیاتقلی فرخ منش و دیگران، با نگاه انتقادی به همه چیز، حتا به شعر خویش، درقلمرو شعرِ " سنتی" ، " نیمایی" و " شعرانثر " طبع آزمایی كرده و درهر سه قلمرو معیاری درست از شعر بختیاری به دست داده است.

نسل دیگر كه چهره هایی چون آرمان راكیان، وحید محمدی، ثریا داوودی حموله ، ربیع الله فرهمند و آرمان موری را در بر می گیرد، شتاب وعطش بیشتری برای پاسخ به نیازهای شعری جامعه و اغنای طبع پر جنب وجوش شعری خود دارد.
درهمین راستا باید افزود دفتر شعر " آرنگ ویر" كه جشنواره تمداربیت مهرماه امسال از آن رونمایی كرده است، یكی ازده ها رهآورد نازش خیز این نسل خوش قریحه است. رهاوردهایی كه ریشه در سلسله زحمات واهتمام پیشین دارد و دراثر دانایی ، ذوق وهمت جوانان دانش پذیر و جویای نام بختیاری ، نظایر آن ، درنوبت رونمایی است و شادبختانه، از این پس، پیشکسوتان باید تمدار رونمایی های بیشتر درتنند .

دربخش پایانی نوشتار، این "ویرآوری" بایسته می نماید:

الف)  این دسته بندی، از جهات گوناگون قابل بازنگری است، جزدرگروه نخست که درشمار محدوداند،گروه های بعدی را می توان به نام شاعران دیگر زینت داد، آوردن این نامها نمایه ای از نمونه هاست.

ب) نقش استاد آبهمن علاء الدین در ایجاد انگیزه و اعتماد به نفس در رهیافت به پردازش شعرناب بختیاری بی بدیل است ودر میان معاصرین جایگاه ایشان در صدر قراردارد.

ج)  ادیبان و شاعرانی همچون عباس قنبری ، كیانوش كیانی هفت لنگ، ظهراب مددی، اردشیر صالح پور، فریدون داوری و وحید خلیلی اردلی در حوزه ی آکادمیک بسترساز مقدمات تعالی شعر وفرهنگ قومی اند که باید قدرشان دانست وبرداشته هایشان تکیه زد.

د) این شعر است که هر ازگاه شمار درخوری را گردهم می آورد و دانشمندانی همچون پروفسور محمودصالح را، در بیشتر جشنواره های شعری، زینت جمع ما می كند، پس شعر، از این منظر، پژواك هیجار؛ برای هیاری (همیاری) و همدلی نیز هست.

ه) به رغم گرایش نوین و پرارج نو پردازان به نثر بختیاری، هنوز هم بار زبانی فرهنگ، بردوش شعر وموسیقی است و شعر همچنان درموسیقی سهم عمده ای دارد، پس توجه به شعر و موسیقی از بایستگی های امروزین ماست.

و) آنزان، نشر دنیای كتاب، ایل، نیوشه، جهانبین و چند كانون انتشاراتی دیگر، در سایه سار تناوری و پرباری درختان همین بوستان است كه سبد های رنگارنگ و پرمیوه ی شعر بختیاری را به مشتقان هدیه كرده و كتاب ارزشمند وكم نظیر گزیده ی شعر بختیاری به اهتمام شاعر پیشكسوت، قهرمان محمدی، از نتایج درخشان همین پرباری است.
ز)  از پردستاوردترین شاخه های فرهنگ بختیاری یكی هم موسیقی است كه به یاری یزدان جای دگر و مجالی دیگر بدان پرداخته خواهد شد.

ح) واژه " شعرانثر " را جایگزین "شعر بی وزن" كرده ام تا بارمعنایی و ادبی شعر منثور و آهنگین را داشته باشد.
ط) این تاریخچه، بررسی یا واکاوی، یا هرچه نامش نهید، كامل نیست؛ نیاز به ژرف نگری وفراخ نمایی بیشتر دارد، مَندیرم كه از سر لطف، با بینش والا، وکمال اندیشه ، آن را كامل كنید.






نوع مطلب : ایل بختیاری، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
a href="http://www.ehda.ir">


دریافت كد ساعت